Hai nhóm cùng hiểu rõ vấn đề khoa học vẫn có thể làm hỏng một dự án chung — vì họ hiểu khác nhau về những thứ chưa bao giờ được nói thành lời: hạn chót có thể co giãn tới đâu, ai được quyền quyết, im lặng nghĩa là đồng ý hay phản đối.
Thống nhất trước khi bắt đầu
- Ai quyết định cuối cùng khi hai bên bất đồng.
- Hạn chót là cam kết cứng hay mốc tham khảo.
- Dữ liệu ai giữ, ai được dùng lại, dùng cho việc gì.
- Thứ tự tác giả và cách quyết nếu đóng góp thay đổi.
- Bên nào chịu chi phí gì, kể cả chi phí phát sinh.
Bất đối xứng ít được nói ra
- Bên có kinh phí thường mặc nhiên có quyền quyết nhiều hơn.
- Bên thu thập dữ liệu tại chỗ hay bị coi là bên hỗ trợ, dù công sức lớn nhất.
- Người viết bản thảo bằng ngôn ngữ mẹ đẻ có ảnh hưởng lớn hơn tới cách trình bày kết quả.
- Nói ra bất đối xứng này từ đầu dễ hơn nhiều so với sửa nó về sau.
Khác biệt về cách làm việc
- Mức trực tiếp trong phản hồi khác nhau rất nhiều giữa các nơi.
- Im lặng có thể nghĩa là đồng ý, hoặc nghĩa là bất đồng nhưng ngại nói.
- Cách hiểu về thứ bậc và về việc chất vấn người lớn tuổi hơn không giống nhau.
- Hỏi thẳng "bên anh chị thường làm thế nào" tốt hơn là đoán.
Việc thực tế
- Múi giờ: cố định một khung họp và luân phiên bên chịu giờ bất tiện.
- Ghi biên bản mọi cuộc họp, gửi lại trong hai bốn giờ.
- Viết ra quyết định, đừng để nó tồn tại trong ký ức.
- Kiểm quy định về chuyển dữ liệu ra nước ngoài trước khi chuyển.
Với nhóm ở nước có nguồn lực ít hơn
- Đòi hỏi rõ ràng về ghi nhận đóng góp ngay từ đầu, không phải cuối dự án.
- Đàm phán để có phần trong phân tích và viết, không chỉ trong thu thập dữ liệu.
- Giữ bản sao dữ liệu của chính mình.
- Một thoả thuận viết ra bảo vệ bên yếu thế hơn nhiều so với thiện chí.
Một điều đáng nhớ
Câu hỏi đáng đặt nhất ở buổi họp đầu tiên là: "Khi hai bên không đồng ý, chúng ta quyết thế nào?"
Nó nghe khô khan và hơi khó chịu trong không khí hồ hởi ban đầu. Nhưng mọi hợp tác rồi cũng tới lúc bất đồng, và nhóm đã trả lời câu đó từ trước là nhóm duy nhất không mất ba tháng để tìm ra câu trả lời trong lúc đang căng thẳng.
Câu hỏi thường gặp
Phần khó nhất của hợp tác quốc tế là gì?
Không phải khoa học mà là những giả định không ai nói ra: hạn chót co giãn tới đâu, ai được quyền quyết, và im lặng nghĩa là đồng ý hay phản đối.
Cần thống nhất gì trước khi bắt đầu?
Ai quyết định cuối cùng khi bất đồng, hạn chót là cam kết cứng hay mốc tham khảo, dữ liệu ai giữ và ai dùng lại, thứ tự tác giả, và bên nào chịu chi phí gì.
Những bất đối xứng nào ít được nói ra?
Bên có kinh phí mặc nhiên quyết nhiều hơn, bên thu thập dữ liệu tại chỗ bị coi là bên hỗ trợ, và người viết bằng ngôn ngữ mẹ đẻ ảnh hưởng lớn hơn tới cách trình bày.
Nhóm ở nước ít nguồn lực nên làm gì?
Đòi hỏi rõ về ghi nhận đóng góp ngay từ đầu, đàm phán để có phần trong phân tích và viết chứ không chỉ thu thập dữ liệu, và giữ bản sao dữ liệu của mình.
Câu hỏi đáng đặt nhất ở buổi họp đầu là gì?
Khi hai bên không đồng ý thì chúng ta quyết thế nào — vì mọi hợp tác rồi cũng tới lúc bất đồng.
