Từ chối là phần của công việc
Hầu như không có nhà nghiên cứu nào chưa từng bị từ chối. Ở nhiều tạp chí có uy tín, tỷ lệ bài bị loại ngay ở khâu sàng lọc của tòa soạn đã rất cao. Điều này nghĩa là một lần bị từ chối không nói lên nhiều điều về chất lượng công trình.
Nhưng ba lần liên tiếp thì khác. Đó là lúc nên dừng gửi và đọc lại một cách nghiêm túc.
Phân loại nguyên nhân
Từ chối ở khâu sàng lọc của tòa soạn
Bài không vào tới vòng bình duyệt. Nguyên nhân thường không phải chất lượng khoa học mà là sự lệch phạm vi: bài không thuộc mảng tạp chí quan tâm, hoặc đóng góp không đủ mới so với tiêu chí của họ. Cách xử lý là chọn lại nơi gửi cho đúng, không phải viết lại bài.
Cách chọn đúng: xem tạp chí đó có đăng những bài mà bạn đã trích dẫn không. Nếu danh mục tài liệu tham khảo của bạn không có bài nào từ tạp chí đó, khả năng cao là bạn gửi nhầm chỗ.
Từ chối sau bình duyệt, với nhận xét về phương pháp
Đây là vấn đề thật và cần xử lý. Đọc kỹ xem người bình duyệt chỉ ra điều gì: thiết kế nghiên cứu, cỡ mẫu, cách xử lý biến gây nhiễu, giả định của mô hình. Có những thứ sửa được bằng phân tích bổ sung; có những thứ phải thu thập thêm dữ liệu.
Từ chối với nhận xét về cách trình bày
Bài có nội dung nhưng viết chưa rõ: thông điệp chính không nổi lên, hình bảng khó đọc, phần bàn luận lan man. Đây là nhóm dễ khắc phục nhất và thường cho kết quả nhanh sau khi viết lại.
Nhận xét trái ngược nhau
Hai người bình duyệt nói ngược nhau là chuyện thường. Khi đó, hãy xem biên tập viên nghiêng về phía nào trong thư quyết định — đó mới là căn cứ để sửa.
Quy trình nên làm sau lần từ chối thứ ba
- Gom tất cả nhận xét từ các lần trước vào một bảng, và tìm những điểm được nhắc lại. Điểm nào nhiều người cùng nêu thì gần như chắc chắn là vấn đề thật.
- Nhờ một đồng nghiệp ngoài nhóm đọc với tư cách người bình duyệt, và yêu cầu họ thẳng thắn.
- Xét lại độ mới của đóng góp. Có thể trong thời gian bạn gửi đi gửi lại, đã có công trình khác trả lời câu hỏi đó.
- Cân nhắc chia nhỏ hoặc gộp lại. Đôi khi bài bị từ chối vì cố nói quá nhiều thứ trong một chỗ.
- Chọn lại nơi gửi một cách có căn cứ, không theo thứ tự thứ hạng.
Phần tinh thần
Chuỗi từ chối ảnh hưởng thật tới động lực, và điều này không nên xem nhẹ. Vài cách nhiều người thấy có ích:
- Tách công trình khỏi bản thân. Bài bị từ chối, không phải bạn bị từ chối.
- Đọc thư quyết định một lần, để đó vài ngày, rồi mới đọc lại để làm việc. Đọc lần đầu trong lúc thất vọng dễ hiểu sai giọng của nhận xét.
- Nói chuyện với đồng nghiệp. Bạn sẽ thấy hầu như ai cũng có những câu chuyện tương tự, kể cả những người bạn nghĩ là luôn thuận lợi.
- Luôn có nhiều hơn một việc đang chạy, để một kết quả xấu không làm dừng mọi thứ.
Khi nào nên buông một bài
Hiếm nhưng có: khi kết quả đã bị công trình khác vượt qua, hoặc khi việc củng cố đòi hỏi nguồn lực không còn. Khi đó, hãy tận dụng phần dùng được cho công trình sau và chuyển sang việc khác. Giữ mãi một bài không đi tới đâu tốn nhiều hơn là bỏ.
Lưu ý: quy định và tiêu chuẩn nêu trong bài do cơ quan quản lý nhà nước hoặc từng đơn vị ban hành và có thay đổi theo thời gian. Hãy đối chiếu với văn bản hiện hành và hỏi đơn vị có thẩm quyền trước khi ra quyết định.
