Người mới thường đọc bài báo từ tiêu đề xuống tài liệu tham khảo, mất một buổi cho một bài, rồi nhận ra bài đó không liên quan tới việc mình đang làm.
Người có kinh nghiệm quyết định trong năm phút xem bài này đáng đọc kỹ hay không — và phần lớn thì không.
Thứ tự đọc thực tế
- Tóm tắt và hình vẽ trước — hình vẽ thường kể toàn bộ câu chuyện.
- Câu cuối phần mở đầu: bài này tuyên bố đóng góp gì.
- Kết quả chính, đối chiếu với tuyên bố đó.
- Phương pháp, chỉ khi bạn cần tin hoặc cần lặp lại.
- Bàn luận cuối cùng, và đọc với thái độ hoài nghi.
Ba mức đọc
- Mức một, năm phút: bài này nói gì, có liên quan không.
- Mức hai, ba mươi phút: kết quả chính và cách họ đi tới đó.
- Mức ba, vài giờ: đủ để lặp lại hoặc phản biện.
- Phần lớn bài dừng ở mức một. Vài bài mỗi tháng đáng mức ba.
Đọc phê phán
- Cỡ mẫu có đỡ nổi kết luận không.
- Nhóm đối chứng có đúng là đối chứng không.
- Kết luận trong phần bàn luận có mạnh hơn kết quả không — đây là chỗ hay lệch nhất.
- Có gì được đo mà không được báo cáo không.
- Hình vẽ có bắt đầu từ gốc không, thang đo có bị cắt không.
Ghi lại khi đọc
- Một dòng: bài này cho tôi biết gì mà tôi chưa biết.
- Một dòng: tôi tin tới mức nào, vì sao.
- Lưu kèm định danh bài để sau này trích được ngay.
- Không ghi gì thì sáu tháng sau đọc lại từ đầu.
Cái nên bỏ qua
- Đừng đọc mọi bài trong lĩnh vực — không ai làm được và không cần.
- Đừng đọc để cảm thấy mình đang làm việc.
- Đừng đọc bài mới trước khi đọc bài nền tảng bị trích dẫn nhiều nhất.
Một điều đáng nhớ
Chỗ hay lệch nhất trong một bài báo là giữa kết quả và phần bàn luận.
Số liệu cho thấy một mối liên hệ yếu trong một nhóm hẹp; đến phần bàn luận nó đã thành một tuyên bố chung về cơ chế. Đọc hai phần đó cạnh nhau, thay vì đọc tuần tự, là cách nhanh nhất để thấy điều đó.
Câu hỏi thường gặp
Nên đọc bài báo theo thứ tự nào?
Tóm tắt và hình vẽ trước, rồi câu cuối phần mở đầu để biết bài tuyên bố đóng góp gì, rồi kết quả chính, phương pháp chỉ khi cần, và bàn luận cuối cùng.
Ba mức đọc là gì?
Mức một năm phút để biết bài nói gì và có liên quan không, mức hai ba mươi phút cho kết quả chính, mức ba vài giờ đủ để lặp lại hoặc phản biện.
Đọc phê phán cần kiểm gì?
Cỡ mẫu có đỡ nổi kết luận, nhóm đối chứng có đúng là đối chứng, kết luận có mạnh hơn kết quả không, có gì đo mà không báo cáo, và thang đo hình vẽ có bị cắt không.
Nên ghi lại gì khi đọc?
Một dòng bài này cho biết gì mà mình chưa biết, một dòng mình tin tới mức nào và vì sao, và lưu kèm định danh bài để sau trích được ngay.
Chỗ nào trong bài báo hay lệch nhất?
Giữa kết quả và phần bàn luận — số liệu cho thấy liên hệ yếu trong nhóm hẹp nhưng bàn luận đã thành tuyên bố chung về cơ chế.
